کۆڕبەندی ئابووری جیهانی مەترسییەکانی بازرگانی لە ناوچە جیاوازەکانی جیهان لە ماوەی ١٠ ساڵی داهاتوودا ناساندووە. ئەم ڕاپۆرتە کە لە ساڵی ٢٠٠٦ەوە بە شێوەیەکی ڕێکوپێک بڵاودەبێتەوە، بە پشتبەستن بە ڕاپرسییەکی زیاتر لە ١٢ هەزار چالاکی ئابووری لە جیهاندا ئامادەکراوە. قەیرانی کەمی ئاو، هەڵاوسانی بێ سنوور، ململانێی نێوان حکومەتەکان، قەیرانی دارایی، شکستی دامەزراوەکان یان میکانیزمە داراییەکان، و بێکاری یان کەم بەکارهێنانی هێزی کار گرنگترین ئەو مەترسیانەن کە لە ١٠ ساڵی داهاتوودا هەڕەشە لە بازرگانییەکانی وڵاتەکەمان دەکەن. هەروەها لەم ڕاپۆرتەدا کۆڕبەندی ئابووری جیهانی مەترسییە بازرگانییەکانی جیهانی لە ٨ ناوچەی جیاوازدا ناساندووە، لەوانە ئەوروپا، ئۆراسیا، ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و باکووری ئەفریقا، ئەفریقای ژێر سەحرا، باشووری ئاسیا، ڕۆژهەڵاتی ئاسیا و زەریای هێمن، ئەمریکای باکوور، لاتین ئەمریکا و کاریبی. لەسەر بنەمای ئەمەش لیستی گرنگترین مەترسییەکان کە هەڕەشە لە بازرگانییەکان دەکەن لە ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و باکووری ئەفریقا بەم شێوەیەن: شۆکی نرخی وزە، بێکاری یان کەم بەکارهێنانی هێزی کار، هێرشی تیرۆریستی، شکستی حوکمڕانی ناوچەکە.و جیهانی، قەیرانی دارایی ، هێرشی ئەلیکترۆنی، هەڵاوسانی بەربڵاو، قەیرانی وشکبوونەوە، بازرگانی قاچاخ، شکستی میکانیزم یان دامەزراوە داراییەکان.

دوای بڵاوبوونەوەی ڕاپۆرتی ئاسانکاری بازرگانی، کۆڕبەندی ئابووری جیهانی ڕاپۆرتێکی نوێی بە ناوی “مەترسیەکانی بازرگانی ناوچەیی 2018” بڵاوکردەوە. ئەم ڕاپۆرتە لە دەوری ئەو مەترسیانە دەسوڕێتەوە کە هەڕەشە لە بازرگانییەکان لە ناوچە جیاوازەکانی جیهان دەکەن. ئەم ڕاپۆرتە کە لە ساڵی ٢٠٠٦ەوە بە شێوەیەکی ڕێکوپێک بڵاودەبێتەوە، ئامادەیی جیهانی بەستراو و تۆڕکراوی ئەمڕۆ بۆ هەڵاوسان و پچڕان نیشان دەدات. لەم ڕاپۆرتەدا بە ڕێکوپێکی باس لەو مەترسیانە کراوە کە مەترسی لەسەر بازرگانی هەر وڵاتێک دروست دەکەن.

ئێران: لەسەر بنەمای ئەمە ئەو مەترسیانەی کە مەترسی لەسەر بازرگانی ئێران دروست دەکەن بەم شێوەیەن:

1- قەیرانی کەمی ئاو 2- هەڵاوسانی بێ کۆنتڕۆڵ 3- ململانێی نێوان حکومەتەکان 4- قەیرانی دارایی 5- شکستی دامەزراوەکان یان میکانیزمە داراییەکان و بێکاری یان کەمتر بەکارهێنانی هێزی کار. لەم ڕاپۆرتەدا کۆڕبەندی ئابووری جیهانی ناوی دە مەترسیی هێناوەتە ئاراوە کە هەڕەشە لە بازرگانییەکانی ناوچە جیاوازەکانی جیهان دەکەن، کە بەپێی ناوچەکان جیاکراونەتەوە و بە ڕیزبەندی توندی مەترسییەکان.

ئەوروپا: لەسەر بنەمای ئەمەش ئەو دە مەترسییەی کە هەڕەشە لە بازرگانییەکانی ئەوروپا دەکەن بەم شێوەیەن: 1- هێرشی ئەلیکترۆنی 2- بڵقی سەروەت و سامان 3- شکستی حوکمڕانی نیشتمانی 4- شکستی میکانیزم یان دامەزراوە داراییەکان 5- بێکاری یان کەمتر بەکارهێنانی هێزی کار 6-قەیرانی دارایی 7- شکستی پلاندانانی شارەکان 8- ناکۆکی نێوان حکومەتەکان 9- کۆچی نەخوازراوی بەربڵاو 10- دزین یان خراپ بەکارهێنانی داتا.

ئۆراسیا: کۆڕبەندی ئابووری جیهانی دە مەترسیی خستۆتە ڕوو کە هەڕەشە لە بازرگانییەکانی ناوچەی ئۆراسیا دەکەن، بەم شێوەیە: 1- شۆکەکانی نرخی وزە 2- ململانێی نێوان حکومەتەکان 3- قەیرانی دارایی 4- بێکاری یان کەمتر بەکارهێنانی هێزی کار 5- ناسەقامگیری توندی کۆمەڵایەتی 6 – کۆچی نەخوازراوی بەربڵاو 7- هەڵاوسانی بێ سنوور 8- شکستی میکانیزم یان دامەزراوە داراییەکان 9- کارەساتی سروشتی 10- شکستی حوکمڕانی نیشتمانی.

ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و باکوری ئەفریقا: لەسەر بنەمای ئەمەش لیستی گرنگترین ئەو مەترسیانەی کە مەترسی لەسەر بازرگانییەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست (ناوچەکەمان) و باکوری ئەفریقا دروست دەکەن بەم شێوەیەی خوارەوەیە:

1- شۆکی نرخی وزە 2- بێکاری یان کەم بەکارهێنانی هێزی کار 3- هێرشی تیرۆریستی 4- شکستی حوکمڕانی ناوچەیی و جیهانی 5- قەیرانی دارایی 6- هێرشی ئەلیکترۆنی 7- هەڵاوسانی بێ سنوور 8- قەیرانی کەمی ئاو 9- بازرگانی قاچاخ 10- شکستی میکانیزم یان دامەزراوە داراییەکان.

ئەفریقای ژێر سەحرا: لیستی ئەو مەترسیانەی کە هەڕەشە لە بازرگانییەکان دەکەن لە ئەفریقای ژێر سەحرا بەم شێوەیەیە: 1- بێکاری یان کەم بەکارهێنانی هێزی کار 2- شکستی حوکمڕانی نیشتمانی 3- شۆکی نرخی وزە 4- شکستی ژێرخانی 5- قەیرانی دارایی 6-شکست میکانیزم یان دامەزراوە داراییەکان 7-شکستی حوکمڕانی ناوچەیی و جیهانی 8-قەیرانی کەمی ئاو 9-قەیرانی خۆراک 10-هەڵاوسانی بێ سنوور.

باشووری ئاسیا: گرنگترین مەترسییەکان کە بۆ بازرگانییەکان لە باشووری ئاسیا دەستنیشانکراون، بەم شێوەیەن:

1- شکستی حوکمڕانی نیشتمانی 2- هەڵاوسانی بێ سنوور 3- بێکاری و کەم بەکارهێنانی هێزی کار 4- شکستی حوکمڕانی ناوچەیی و جیهانی 5- هێرشی ئەلیکترۆنی 6- شکستی ژێرخانی گرنگ 7- شۆکی نرخی وزە 8- شکستی میکانیزم یان دارایی دامەزراوەکان 9 – قەیرانی ئاوچنیانی لەش 10- کۆچی نەخوازراوی بەربڵاو.

ڕۆژهەڵاتی ئاسیا و زەریای هێمن: بەپێی ڕاپۆرتی “کۆڕبەندی ئابووری جیهانی”، مەترسییەکانی بەردەم بازرگانییەکان لە ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ئاسیا و زەریای هێمن بریتین لە: 1- هێرشی ئەلیکترۆنی 2- بێکاری و کەم بەکارهێنانی هێزی کار 3- بڵقی سەروەت و سامان 4- شۆکی نرخ وزە 5- دزین و خراپ بەکارهێنانی داتا 6- شکستی حوکمڕانی نیشتمانی 7- شکستی حوکمڕانی ناوچەیی و جیهانی 8- قەیرانی دارایی 9- شکستی ژێرخانی گرنگ 10- کارەساتی ژینگەیی دروستکراوی مرۆڤ.

ئەمریکای باکوور: گرنگترین مەترسییەکان کە ڕووبەڕووی بازرگانەکان دەبنەوە لە ناوچەی ئەمریکای باکوور بریتین لە: 1- هێرشی ئەلیکترۆنی 2- دزی و خراپ بەکارهێنانی زانیاری 3- ڕووداوی کەشوهەوای سەخت 4- قەیرانی دارایی 5- شۆکی نرخی وزە 6- بڵقی سەروەت و سامان 7- شکستی ژێرخانی گرنگ 8- شکستی پلاندانانی شارەکان 9- هێرشی تیرۆریستی 10- شکستی کردارەکانی پەیوەست بە گۆڕانی کەشوهەوا.

ئەمریکای لاتین و کاریبی: گرنگترین مەترسییەکان کە بازرگانییەکان لە ئەمریکای لاتین و کاریبی ڕووبەڕووی دەبنەوە بریتین لە: 1- شکستی حوکمڕانی نیشتمانی 2- ناسەقامگیری کۆمەڵایەتی بەربڵاو 3- بێکاری و کەمتر بەکارهێنانی هێزی کار 4- قەیران کێشە داراییەکان 5- قەیرانەکان یان داڕمانی حکومەت 6- شۆکی نرخی وزە 7- بازرگانیکردن 8- شکستی ژێرخانی گرنگ 9- کارەساتی سروشتی 10- شکستی پلاندانانی شار.

شێوازی ڕاپۆرتەکە: ڕاپۆرتی مەترسی ناوچەیی بە پشتبەستن بە داتای ڕاپرسی لە بەڕێوەبەرانی کۆڕبەندی ئابووری جیهانی ئامادە کراوە. زانیاری لەبەردەستدایە