Hemî hewildan û pilanên ji bo zêdekirina xweşhaliya gelê Kurdistanê ji ber siyaset û bernameyên karbidestên hikûmetê û pêkanîna nebaş di nav rêveberên Parêzgeha Kurdistanê de, ku bûye sedema zêdebûna hejariya Kurdistanê, bi ser neketiye. Di derheqê hejariya li Kurdistanê de xalek pir girîng nebûna agahdariyek rast e di derbarê firehbûn û belavkirina hejariya li Kurdistanê de. Her çend rewşa hejarî ya têkildar a li Kurdistanê ji hêla saziyên peywendîdar û hevkarên Aboriya Kurdistanê ve hatiye peyda kirin, lê dîsa agahdarî ne rast e ji ber ku divê ev hejmartin ji hêla Dezgeha Kar û Xêrxwaziya Civakî ve li ser rewşa bajarên parêzgehê werin kontrol kirin.
Li gorî raporên ku li parêzgehê hatine amadekirin, ji% 8.5ê nifûsa parêzgeha Kurdistanê bi hejariya zêde re têkoşîn dike. Ferman û sozên karbidestên parêzgehê ji bo kêmkirina vê hejmarê hîna bicîh nehatine. % 37,4 ê nifûsa parêzgehê ji hejariya nisbeten êş dikişîne, ku dahata wan ji nîvê dahata civakê kêmtir e.
Nebûna derfetên kar û zivirîna ser karên sexte sedemên din ên hejariya Kurdistanê ne, ji ber vê yekê nebûna geşedana Kurdistanê û nebûna kargeh û atolye jî bûne sedema vê dûrketinê. Ji ber ku rêjeya derfetên kar li pîşesazî û pargîdaniyên karûbarê Kurdistanê li gorî parêzgehên din pir kêm e.
Gendeliya li Kurdistanê di serê lîsteya parêzgehên gendel a welêt de ye, û li gorî agahî û raporên Aboriya Kurdistanê, bi zelalî tê dîtin ku asta gendelî, hizbî û bertîlê li parêzgehê heya çi radeyê bûye sedem ku zêde bibe bêmalî.
Kêmbûna karê karbidestan di zêdekirina zanîna gelê Kurdistanê de di derbarê çawaniya veberhênanê di sektorên cûrbecûr yên aborî de jî bûye sedema hejariya Kurdistanê. Tewra Kurdistan Eqtesad jî, wekî yekem bingeha pêşkeftina karsaziyê û xwendin-nivîsandina darayî, ji ber astengiyên karbidestan, nikare li gorî merîfetên gelê Kurdistanê bi vê pirsgirêka girîng re mijûl bibe.
Bi zêdebûna rêjeya danûstendinê re, rêjeya hejarî li Kurdistanê zêde bûye bi rengek ku gelek kesan hêza kirîna xwe ji dest dane.Wek berê jî hate gotin, bi xaniyên hikûmî yên demkî û lawazbûnek rêvebiriya dijwar rakirina hejariyê li Kurdistanê nayê çareser kirin, û ev e girîng. Ji hêla pisporan ve plansaziyek hişyar hewce dike.